بستن فهرست

dual channel یا دوال چنل یا دو کاناله رو خیلی هاتون  شنیدین اما آیا جزئیات تکنولوژی dual channel رو می دونید ؟ می دونید که بر چه اساسی کار می کنه ؟ اصلا می دونستید که به خاطر همین تکنولوژی dual channel هست که اسلات های رم روی مادربورد شما در 2 رنگ مختلف طراحی میشه ؟ در واقع جرقه این پست رو هم همین سوال تو ذهنم زد که یه بنده خدایی ازم پرسید چرا اسلات رم مادربورد من دوتاش آبی رنگه و دوتاش مشکی . برای پاسخ به این سوال باید اصول اولیه چگونگی ارتباط بین حافظه رم RAM و پردازنده ، مفاهیم باس ، کلاک و یه سری چیزای دیگه رو بدونید . پس با من همراه باشید و تا انتهای پست رو بخونید قطعا به سودتون خواهد بود .

BUS باس رم چیست ؟

BUS باس ، مختص حافظه رم نیست . باس به مسیری برای انتقال اطلاعات بین پردازنده و دیگر اجزای مادربورد تعلق میگیره . این مسیر ، همون مسیرهای مسی باریکی است که روی بورد مادربورد و یا داخل چیپ ست ها تعبیه میشه . می تونید باس رو به منزله یک خیابون یک طرفه و یا دوطرفه در نظر بگیرید که ماشین ها می تونن رفت و آمد کنند . در مورد رم هم همین مسئله صدق می کنه ، برخی اطلاعات داخل رم نوشته میشن و برخی اطلاعات از رم دریافت میشن که توسط همین باس صورت میگیره . شکل زیر شاید بتونه تفهیم این مسئله رو ساده کنه ، مسیرهای آبی رنگ باس هستند :

 

bus باس در مادربورد

bus باس در مادربورد

 

Memory Controller یا کنترل کننده حافظه چیست ؟

Memory Controller Hub که به مخفف MCH هم گفته میشه از اسمش پیداست که وظیفش چیه . تمام نقل و انتقال داده به رم اعم از نوشتن و خواندن اطلاعات رم توسط این چیپ سِت کنترل و هدایت میشه . کنترل کننده حافظه معمولادر چیپ ست بزرگی به نام North Bridge یا چیپ ست پل شمالی قرار داره که معمولا کنار پردازنده روی مادربورد قابل دیدنه . البته چیپ ست پل شمالی ، فانکشن های دیگه ای مثل کنترل درگاه های PCI Express هم داخل خودش داره . پست مرتبط : تشریح کامل فناوری PCI Express

وظیفه کنترل کننده حافظه اینه که به صورت پی در پی جریان الکتریکی رو به مدارات الکترونیکی رم بفرسته تا ریفرش بشن و اطلاعات از دست نره . البته این کارفقط یکی از وظایف پل شمالی است . در واقع تمام دستوراتی که در رم نوشته میشه و یا اطلاعاتی که از رم خونده میشه به دلیل کنترلی است که کنترل کننده حافظه روی رم داره .

الان دیگه روی برخی مادربورد های جدید خبری از چیپ ست پل شمالی نیست ، چون عزیزان طراح قطعات سخت افزاری همت به خرج دادن و کنترل کننده حافظه و دیگر اجزای پل شمالی رو به صورت یکجا در خود قالب پردازنده جاساز کردن که این امر باعث تسریع در ارتباط بین حافظه رم و پردازنده میشه .

 

چیپ ست های پل شمالی و پل جنوبی روی مادربورد

چیپ ست های پل شمالی و پل جنوبی روی مادربورد

 

 حافظه رم RAM چگونه با پردازنده CPU در ارتباط است ؟

همونطور که می دونید و خب شاید هم ندونید حافظه رم RAM  به طور مستقیم با CPU در ارتباط نیست . کنترل کننده حافظه یا به انگلیسی Memory Controller وظیفه ارتباط بین رم و پردازنده رو به عهده داره . حافظه رم از طریق 3 گذرگاه به کنترل کننده حافظه وصل هست که در مجموع به این گذرگاه ها ، باس حافظه یا Memory Bus میگن . این باس به 3 گذرگاه تقسیم میشه : گذرگاه آدرس ، گذرگاه دیتا و گذرگاه کنترل .

■ اطلاعاتی که به کنترل کننده حافظه میره ( منظور اطلاعاتی که از رم خونده میشه ) و همچنین اطلاعاتی که روی رم نوشته میشه ( منظور همون دستورات پردازنده )  از طریق باس دیتا هدایت میشه .

■ باس آدرس هم به ماژول های رم ( منظور از ماژول همین رمی است که دستتون میگیرید و روی اسلات رم سواره ) میگه که اطلاعات در کدوم ادرس باید بازیابی و یا ذخیره بشه .

■ باس کنترل هم دستور لازم رو به رم میفرسته . به زبون ساده ، فرمان صادر شده از پردازنده رو به رم میگه  . مثلا میگه که این یک دستور نوشتنی و یا خواندنی است .

■ وظیفه حافظه رم RAM اینه که برخی اطلاعات مربوط به برنامه هایی که توسط کاربر کامپیوتر زیاد مورد استفاده قرار میگیره رو به صورت موقتی در خودش ذخیره کنه تا پردازنده کمتر به هارد دیسک سرک بکشه . سرک کشیدن CPU به هارد باعث اتلاف توان و کندی سرعت کلی کامپیوتر میشه .

 تکنولوژی Dual Channel یا دو کاناله چیست ؟

همه این حرفها رو بالا گفتم که برسیم به اینجا . در واقع برای اینکه مفهوم Dual channel رو بهتر درک کنید لازم بود که حرفهای بالا رو بزنم .

dual به معنی دوتایی هست ، شاید این کلمه رو در پردازنده ها هم شنیده باشید : dual core  که به معنی دو هسته ای هست . channel هم به معنی کانال هست که در اینجا بیشتر مفهوم گذرگاه رو می رسونه . dual channel به معنی دو کاناله یا دو گذرگاه هست .

در حالت کلی و قبل از ظهور تکنولوژی dual channel ، حافظه های رم از طریق 1 مسیر 64 بیتی با پردازنده در ارتباط بودند . جمله قبلی به معنی اینه که در یک سیکل انتقال ، تنها 64 بیت منتقل میشد . قبل از تکنولوژی dual channel یا دوکاناله ، 64 سیم مسی از ماژول های رم به سمت کنترل کننده حافظه میرفت که با D0 تا D63 مشخص می شدند .

Dual channel یا دو کاناله ، مسیرهای مسی ارتباط بین حافظه رم و کنترل کننده حافظه رو دو برابر میکنه . یعنی 128 تا . با این حساب مادربوردی که از تکنولوژی dual channel بهره می بره ، 128 مسیر مسی ( باس ) بین رم و کنترل کننده حافظه داره که از D0 تا D127 شماره گذاری شده . لازمه بگم که رم های موجود در کامپیوترها 64 بیتی هستند . یعنی در هر سیکل انتقال ، می تونن 64 بیت داده رو انتقال بدن . واسه اینکه مادربورد بتونه 128 بیت رو بین کنترل کننده حافظه و خود حافظه رم انتقال بده لازمه که از دو عدد حافظه رم یا ضریبی از عدد 2 مثلا 4 عدد رم روی اسلات رم استفاده بشه . بهتره که این رم ها از یک مدل و یا با مشخصات کاملا یکسان باشند . مشخصاتی مثل سرعت کلاک پالس ، تایمینگ و همچنین ظرفیت حافظه ( مثلا جفتشون 2 گیگ یا 1 گیگ باشن ) . پست مرتبط : تایمینگ رم RAM و اعداد Timing چیست ؟

در تصویر زیر دو حافظه رم و نحوه اتصال باس دیتا شون به کنترل کننده حافظه رو میبینید که در حالت تک کانال یا single channel کانفیگ شدند . همونطور که میبینید هر دو رم فقط با 64 خط اتصالی می تونن انتقال اطلاعات انجام بدن .

 

باس دیتا حافظه رم در حالت تک کانال یا single channel

باس دیتا حافظه رم در حالت تک کانال یا single channel

 

تصویر زیر هم دو حافظه رم رو در حالت دو کاناله یا dual channel نشون میده که به هر کدوم از رم ها یک مسیر 64 بیتی اختصاص یافته که جمعا 128 بیت میشه . پس پهنای باند کلی حافظه رم بیشتر میشه . هر چی پهنای باند بیشتر باشه ، عملکرد پردازنده هم بهتره و همه چی به خیر و خوشی پیش میره . در مورد پهنای باند در ادامه توضیح دادم .

 

دیتا باس در حالت دو کانال یا dual channel

دیتا باس در حالت دو کانال یا dual channel

dual channel نباید با تکنولوژی DDR اشتباه گرفته بشه . DDR مخفف Double Data Rate هست به این معنی که در هر کلاک پالس دو بار اطلاعات جابجا میشن . مادربوردهای جدید هم از تکنولوژی DDR و هم از تکنولوژی Dual channel استفاده میکنن .

ببینید مفهوم dual channel یا دو کاناله بودن رم به معنی قدرت دو برابر کل سیستم نیست بلکه این معماری فقط برای قسمت حافظه طراحی شده که بخشی از سرعت کل کامپیوتر رو تشکیل میده .

چرا رنگ اسلات های رم RAM روی مادربورد متفاوت است ؟

جواب این سوال هم مربوط به تکنولوژی dual channel هست . لازمه ی فعال کردن تکنولوژی dual chennel اینه که شما 2 عدد یا 4 عدد رم DRAM داشته باشید و مادربوردتون از dual channel پشتیبانی کنه . مادربورد هایی که از dual channel بهره می برن ، اسلات رم هاشون به دو رنگ مختلف هست . مثل شکل زیر :

 

اسلات های رنگی برای نشان دادن پشتیبانی مادربورد از dual channel

اسلات های رنگی برای نشان دادن پشتیبانی مادربورد از dual channel

 

اسلات ها به 2 کانال تقسیم میشن ، مثلا در شکل بالا اسلات آبی و سفیدی که نزدیک سوکت پردازنده هستند کانال 1 رو تشکیل میدن و اسلات آبی و سفید دیگه هم کانال 2 هستن . برای اینکه بتونید از از قابلیت dual channel استفاده کنید باید 2 عدد رم با مشخصات مشابه رو در اسلات های با رنگ مشابه یا به عبارت دیگه در کانال های مختلف بزنید . مثلا یک عدد رم 2 گیگا بایت رو به اسلات آبی و یک رم 2 گیگ دیگه رو به اسلات آبی دیگه بزنید ( یکی در کانال یک و یکی دیگه در کانال دو ) . در مورد رنگ سفید هم همینطوره . ( رنگ اسلات ها بسته به مادربورد ، متغیره . صرفا نباید آبی و سفید باشه ، می تونه زرد و سبز یا هر رنگ دیگه ای باشه . مهم اینه که بدونید برای برقراری حالت dual channel ، دوعدد رم مشابه رو باید در اسلات های همرنگ جا بزنید . ) اگه یک رم رو به آبی و یک رم رو به مشکی بزنید ، دیگه حالت dual channel رو از دست میدید و مادربورد در حالت تک کانال یا هون 64 بیتی کار می کنه .

پهنای باند رم چیست؟ چرا استفاده از دو رم RAM کوچک بهتر از یک رم بزرگ است ؟

خب قطعا شنیدید که میگن  ” اگه میخوای 4 گیگ رم بزنی یه دونه رم 4 گیگ نگیر ، 2 تا رم 2 گیگ بگیر که بشه 4 گیگ اینجوری سرعت بیشتر میشه ” . این حرف درسته اما خیلی ها نمی دونن واسه چی این  حرفو می زنن فقط می زنن که بگن من هم از کامپیوتر سر در میارم ، چون وقتی ازش می پرسی چرا مگه چه فرقی می کنه ؟ میگه نمی دونم .

به هر حال جا داره من اینجا به تمام دوستانی که تلاش می کنن بدون هیچ دلیلی و بدون اینکه بدونن چرا ، کاری رو به بقیه هم پیشنهاد می کنن خدا قوت بگم و از ادامه این کارها منصرفشون کنم 😀

حالا بریم سر اصل مطلب : ببینید 2 به علاوه 2 میشه 4 . ظرفیت های هر دو ، چه یک رم 4 گیگ چه 2 تا رم 2 گیگ برابره اما همه چیز ظرفیت رم نیست . سرعت انتقال اطلاعات خیلی مهم تره .

بگذارید مثال بزنم که قشنگ مسئله روشن شه . فرض کنید شما یک رم 4 گیگ دارید با سرعت کلاک 1333 مگا هرتز . همونطور که بالاتر هم گفتم این رم 4 گیگه می تونه فقط 64 بیت اطلاعات رو در یک کلاک منتقل کنه . اگر بخوایم بدونیم این رم 4 گیگ در هر ثانیه چند تا بیت رو می تونه انتقال بده باید پهنای باند این رم رو حساب کنیم . پهنای باند رم های DDR به طور خلاصه شده به این شکل هست ( از سمت راست بخونید ) :

پهنای باند رم DDR = سرعت کلاک رم DDR  * ( ضربدر ) 8 .

یعنی عدد  1333 رو باید با 8 ضرب کنی . میشه 10664 مگا بایت در ثانیه یا به عبارت دیگه 10 گیگا بایت در ثانیه . این پهنای باند واسه زمانیه که شما فقط از یک رم 4 گیگ با سرعت 1333 استفاده کردید . اما اگه 2 عدد رم 2 گیگ با سرعت 1333 و به صورت dual channel بسته شن ، شما 128 بیت داده رو می تونید منتقل کنید و این یعنی دو برابر شدن پهنای باند . در این حالت پهنای باند شما از 10 گیگا بایت در ثانیه به 20 گیگا بایت در ثانیه افزایش پیدا می کنه . پس دلیل این که چرا میگن دو تا رم بهتر از 1 دونه رمه رو هم متوجه شدید !

 

دانلود ویدیو های آموزش زبان انگلیسی (کلیک کنید)

  • آموزش اصول تلفظ در زبان انگلیسی
  • آموزش انواع واژه ها + کاربرد و طرز استفاده از اونا
  • آموزش ساخت جملات پایه ای و مهم در زبان انگلیسی
  • آموزش استفاده از صفت ها در انگلیسی
  • آموزش زمان های مختلف
  • آموزش اصطلاحات روزمره انگلیسی

کانال تلگرام آموزش زبان انگلیسی elmefardazaban

دسته بندی
موضوعات مرتبط

این مطلب رو برای دوستان تون هم بفرستین

با کلیک روی دکمه +1 به این مطلب امتیاز بدین .
راهنمای خرید اینترنتی - ابراهیم درویش
محمد امین زاده

محمدرضا امين زاده هستم ، مهندس الكترونيك و سردبير مجله علم فردا . علاقه زیادی به سخت افزار دارم ، اگه فرصتی بمونه در زمینه ادیت فیلم و تصویر و طراحی رابط کاربری وب و اندروید مطالعه و تمرین می کنم .

حتما مطالب زیر رو هم بخونید

حمایت از علم فردا

نوشتن مطالب آموزشی به زبان ساده و قابل فهم برای همه ، کار بسیار سختیه . از طرفی ، نگهداری یک وب سایت آموزشی خرج داره ! اگر براتون امکان داره لطفا با پرداخت مبلغ کمی در هزینه های سایت سهیم باشید تا ما هم بتونیم با خیال راحت براتون بنویسیم و به سوال ها تون پاسخ بدیم . حمایت مالی از علم فردا

آداب نظر دادن در علم فردا

■ دوستان علم فردا به هیچکسی توهین نمیکنن !
■ اگر سوالی دارید در یک مطلب کاملا مرتبط بپرسید ! برای پیدا کردن مطلب مرتبط حتما از فرم جستجو استفاده کنید .
■ اگر مطلب مرتبطی پیدا نکردین ، می تونید سوال تون رو ایمیل کنید . اگر زمان داشته باشیم حتما پاسخ میدیم .
■ اول سوال ها و دیدگاه های کاربرای دیگه رو بخونید ، اگر پاسخ سوال تون رو پیدا نکردین بپرسید . سوال های تکراری پاسخ داده نمیشن !

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی *

333 دیدگاه

  • سلام.
    واقعا خیلی اطلاعات دارین….و مهمتر از همه خیلی ممنون بخاطر نشر دانشتون
    یه سوال داشتم…من یه دونه رم 4 گیگ ddr3 با فرکانس 800mhz برند Kingston دارم و میخوام یه دونه دیگه مث این بندازم کنارش (مادربردم دو کانالست) ولی هرچی هم توی خیابون گشتم و هم توی فروشگاه اینترنتیا ولی هیج جا مث رم من رو نداشتن
    ولی 1600 مگاهرتزش رو پیدا کردم. حالا اگه یه رم 800mhz در کنار 1600mhz باشه چه اتفاقی میفته؟ البته اهمونطور که گفتم این رمی که مدنظم برای خرید هست همه اطلاعاتش به جز فرکانسش مث رم روی کامپیوترمه. برام این سوال بود که اگه یه رم 1600 در کنار 800 باشه آیا قدرت 1600 روی 800 مگاهرتز تنظیم میشه؟یا اگه اینطور نیست پس کارکردش چطور میشه؟
    خیلی خیلی ممنون از شما و سایتتون..

  • مهدی زنجانی 04 مرداد 1396

    با سلام
    من یک جفت رم RAM Gskill Trident Z DDR4 16GB (8GB x 2) 3200MHz CL16 Dual Channel دارم که وقتی جفت اونا رو به مادربورد میزنم صدای بوق بلند میشه و سیستم خاموش میشه اماه وقتی یکیشو میزنم(فقط یک رم) سیستم بصورت عادی کار میکنه. ممنون میشم راهنمایی کنید

  • چجوری بفهمیم ، لبتاب از این فناوری بهره می بره ؟؟؟ …. من لبتابم lenovo z480 هست ….. الان از کجا بفهمم که از فناری دوگانه رم استفاده می کنه یا نه ….. روی یکی از رم ها که چهار گیگه نوشته 2*2g این یعنی یک رم ، در حقیقت دو تا رم دو گیگابایتی هست ؟؟؟ یعنی دو کاناله هست ؟؟؟ ….. داخل یه مطلبی که خودتون نوشتید این یعنی تعداد ماژول ها ، لبتاب من شیش گیگ رم داره و دو اسلات رم ….. یکی از رم هام دو گیگه که تک ماژول هست و یکی دیگه چهار گیگ که دو ماژول هست …… الان هر دو اسلات از دو ماژول پشتیبانی می کنن ؟؟؟ آیا دو ماژول بودن رم نشانه دو کاناله بودن اون هست ؟؟؟: …. و کلا دو کناال بودن در لب تاب رو چجوری بفهمیم ؟؟؟؟ و این که کودوم اسلات از دو گانه پشتیبانی می کنه … و رم دو کاناله برای لب تاب هست ؟؟؟ اگر هست مشخصاتش چیه

  • سلام
    من میخوام رم لپ تاپمو که 6 هستش ارتقا بدم به 8
    از طریق برنامه cpu z کانال رو نوشته بود 2
    یعنی الان من باید 2 تا رم 4 بخرم؟

    • سلام .
      الان شما یه رم 4 و یه 2 دارید مجموعا 6 گیگ . می تونید رم دو گیگ تون رو دربیارید و بفروشید و به جاش یه دونه 4 گیگ بخرید . اینجوری میشه 8 گیگ .

  • ببخشید تو مادربردای که رنگ جفت اسلاتهای رمشون یکی بازم دوتا رم دو بهتر یه رم چهار یا فقط این برای مادربردای که رنگ اسلاتهاشون باهم فرق داره صدق میکنه

  • هرچی اطلاعات میخام تو گوگل آخر به این سایت ختم میشه، واقعا ممنون از شما.
    من یک سوال دارم الان یه رم XMS3 4GB 1600Mhz C11 DDR3 روی مادربوردم دارم اگه یه دونه دیگه مثل همین بگیرم بندازم تو اون یکی رنگ مثل خودش خود به خود دوال چنل میشه یا رمهای دوال چنل فرق میکنه ؟ ( مثل اوناایی که تو بسته 2تایی هست ؟ ) با توضیحات شما مادربردم 2 رنگ مشکی و 2 خاکستری داره و ساپرت میکنه فقط نمیدونم اگه مثل همون قبلی یدونه بخرم دوال چنل میشه یا باید از این رم دوتایی ها تو یه بسته هست بخرم ؟ ممنون

  • بله درست میگین 32 بیت هست خوب الان این به این معنیه که لپتاپ من از حد اکثر توان رمش استفاده نمیکنه ؟

خبرنامه علم فردا
علم فردا در شبکه های اجتماعی علم فردا در جی پلاس کانال تلگرام علم فردا علم فردا در اینستاگرام
هر گونه کپی برداری از مطالب علم فردا ممنوعه ! در ضمن ، وب سایت علم فردا بر روی سرور های قدرتمند پارس پک میزبانی میشه .