بستن فهرست
کانال آموزشی تلگرام

سوکت زدن کابل شبکه ، آموزش تصویری

تاریخ انتشار : 21 اسفند 1394

سوکت زدن کابل شبکه یا اتصال کانکتور RJ45 به کابل شبکه یکی از مهمترین کارهای سخت افزاری هست که در نصب و راه اندازی شبکه های کامپیوتری انجام میشه . اهمیت سوکت زنی شبکه به قدری زیاده که اگه فقط یه سیم اینور اونور بشه کل شبکه تحت تاثیر قرار میگیره . به خاطر همین خیلی مهمه که بدونید انواع کابل شبکه چیه و چجوری باید کابل شبکه رو سوکت RJ45 بزنید .

لوازم مورد نیاز برای سوکت زدن کابل شبکه

برای سوکت زدن کابل شبکه به موارد زیر نیاز داریم :

■ کابل شبکه : که خب مسلما باید باشه . در مورد دسته بندی کابل هم خودتون باید تصمیم بگیرید ( اینکه Cat 5 باشه یا Cat 6 ) .

■ سوکت یا کانکتور RJ45

■ روکش یا کاور سوکت RJ45

■ استریپر ( Stripper ) که کابل شبکه رو می بُره تا روکش کابل جدا بشه و سیم ها بیرون بیان .

■ آچار شبکه ( همون ابزاری که کابل شبکه رو زیر کانکتورهای سوکت RJ45 پانچ می کنه )

■ تستر کابل شبکه که نشون میده آیا کابلی که سوکت زدید سالمه یا نه . حالا در ادامه بیشتر توضیح میدم .

لوازم مورد نیاز برای سوکت زدن کابل شبکه

لوازم مورد نیاز برای سوکت زدن کابل شبکه

خیلی ها از کاور سوکت شبکه استفاده نمی کنن که خب بستگی به شرایط داره . کاور سوکت شبکه واسه اینه که کابل و سوکت کمتر آسیب ببینن . تو این مورد دیگه باید خودتون تصمیم بگیرید .

خیلی ها به جای استریپر از سیم چین یا تیغ موکت بری استفاده می کنن . اگه می خواید به طور حرفه ای سوکت زدن کابل شبکه رو انجام بدید بهتره که از ابزار مخصوص به خودش استفاده کنید . استریپر خیلی راحت تو 3 ثانیه ، کابل شبکه رو برش میده و می تونید روکش کابل رو جدا کنید البته بعضی از آچارهای شبکه رو خودشون استریپر هم دارن .

درباره سوکت یا کانکتور RJ45

سوکت RJ45 که به سوکت 8P8C یا 8Position 8Conductor هم معروفه برای اتصال کابل شبکه به تجهیزات شبکه در نظر گرفته شده . سوکت RJ45 در واقع 8 تا پین یا تیغه داره که 8 تا سیم کابل شبکه رو زیر این تیغه ها نگه میداره . یعنی موقعی که شما کابل رو زیر سوکت پانچ می کنید ، تیغه های سوکت RJ45 به داخل این سیم ها میره و اتصال برقرار میشه . شکل این تیغه ها می تونه متفاوت باشه . در مورد این موضوع در پست ” تفاوت کابل شبکه رشته ای و مفتول ” توضیح دادم . حتما بخونید چون مهمه .

اگه سوکت RJ45 رو جوری بگیرید که پایه های فلزیش دیده بشه ، پین شماره یک از سمت چپ شروع میشه . این مسئله مهمه چون باید سیم ها رو طبق شماره گذاری ، داخل سوکت بکنید . شکل زیر رو نگاه کنید :

شماره پین های سوکت شبکه RJ45

شماره پین های سوکت شبکه RJ45

درباره کابل شبکه

قبلا به طور مفصل در مورد کابل شبکه توضیح دادم توصیه میکنم حتما بخونید . اما به طور خلاصه در حال حاضر کابل شبکه Cat 5e و Cat 6 پرفروش ترین کابل های شبکه هستن . سوکت زدن کابل شبکه Cat 5 با Cat 6 فرقی نمی کنه . اما اینکه چه نوع کابلی بگیرید بستگی به نوع شبکه ، محل مورد استفاده و عوامل دیگه داره که خودتون باید تشخیص بدید . تو همون پست کابل شبکه بیشتر توضیح دادم .

حواستون به کابل شبکه چینی باشه الان بعضی از کابل های شبکه موجود در بازار 4 تا سیم دارن ، یعنی فقط تا 100 مگابیت در ثانیه سرعت دارن در حالیکه الان دیگه همه شبکه ها و کامپیوتر ها و مودم ها ، گیگابایتی شدن . اگه کابل 4 تایی استفاده کنید خودتون رو به 100 مگابیت محدود کردید و بعدا پشیمون میشید . ولی کابل 8 سیمه می تونه 1 گیگ یا 10 گیگ سرعت بهتون بده .

رنگ بندی کابل شبکه

خیلی خلاصه بگم که دو تا استاندارد کلی برای رنگ بندی سیم ها در کابل شبکه استفاده میشه . یکی استاندارد T-568A و  یکی هم T-568B . از نظر فنی فرقی بین شون نیست چون جفتشون مثل هم کار میکنن . فقط تو رنگ بندی با هم فرق دارن که توضیح میدم .

استاندارد T-568A

استانداردیه که بیشتر در کشور کانادا استفاده میشه . پین یک سفید / سبز هستش . شکل زیر رو ببینید .

رنگ بندی کابل شبکه . استاندارد T568A

رنگ بندی کابل شبکه . استاندارد T568A

 

استاندارد T-568B

از این استاندارد خیلی بیشتر استفاده میشه و معمولا تو ایران هم همین استاندارد رو می بندن . شکل زیر رو ببینید .

رنگ بندی کابل شبکه . استاندارد T568B

رنگ بندی کابل شبکه . استاندارد T568B

یه نکته کنکوری بگم اونم اینه که اعداد فرد یعنی 1 ، 3 ، 5 و 7 همشون رنگ سفید دارن مثلا پین یک رنگ سفید / نارنجی هستش و پین 3 رنگ سفید / سبز و … و پین های زوج مثل 2 ، 4 ، 6 و 8 رنگ کامل مثل نارنجی ، آبی و … . برای رنگ های کامل واژه ” قسان ” رو حفظ کنید . قسان مخفف قهوه ای ، سبز ، آبی و نارنجی هستش . و برای رنگ های ترکیبی هم واژه ” قاسن ” رو حفظ کنید . قاسن هم مخفف رنگ های قهوه ای ، آبی ، سبز و نارنجی هستش . پس شد قاسن و قسان ( اسم قاسم رو یادتون باشه ) . کافیه این کلمه ها رو از سمت راست ردیف کنید . شکل زیر رو ببینید .

حفظ کردن رنگ سیم ها بر اساس اسم رنگ شون

حفظ کردن رنگ سیم ها بر اساس اسم رنگ شون

اصلی ترین نکته توی سوکت زدن کابل شبکه اینه که این رنگ ها رو حفظ باشید و تموم . بقیه مراحل دیگه تجربه است !

برای اتصال کامپیوتر به مودم ، کافیه که دو طرف کابل شبکه رو مثل هم پانچ کنید اما اگه قرار باشه یه کامپیوتر رو به یه کامپیوتر دیگه یا یه سوئیچ رو به یه سوئیچ دیگه وصل کنید ، باید از کابل شبکه کراس استفاده کنید . کابل شبکه کراس در واقع اینجوریه که یه سرش استاندارد T-568A هست و یه سر دیگش استاندارد T-568B .

کابل شبکه کراس چیه ؟

کابل شبکه ” کراس اُور ” به انگلیسی Crossover موقعی استفاده میشه که بخواین بین دو تا وسیله هم نوع ، اطلاعات جابجا کنید . مثلا اگه بخواین دو تا کامپیوتر رو مستقیم از طریق کابل شبکه به هم وصل کنید ، موقع سوکت زدن کابل شبکه باید حواستون باشه که فرستنده گیرنده ها رو رعایت کنید .

کارت شبکه کامپیوتر 1 با کارت شبکه کامپیوتر 2 که فرقی نمی کنه ( از نظر پین بندی ) . پس اگه پایه یک تو کامپیوتر 1 ” فرستنده ” باشه همون پایه 1 تو کامپیوتر 2 هم فرستنده است . پس اگه شما از کابل شبکه مستقیم استفاده کنید انگار دارید فرستنده رو به فرستنده وصل می کنید که خب اینجوری اصلا شبکه کار نمی کنه . فرستنده باید به گیرنده وصل بشه و بر عکس . به همین دلیل کابل شبکه کراس درست شد . یعنی سیم فرستنده رو به سیم گیرنده وصل می کنن . اینجوری میشه که ترکیب سیم بندی زیر بوجود میاد . در شکل زیر RX مخفف Receiver ( گیرنده ) و TX مخفف Transmitter یا فرستنده هست .

کابل شبکه کراس 4 تایی - 100 مگابیت در ثانیه

کابل شبکه کراس 4 تایی – 100 مگابیت در ثانیه

شکل بالا برای حالتیه که شما از 4 تا سیم استفاده کنید ، در مورد کابل شبکه 8 سیمه هم باز داستان به همین شکله ، اونجا هم موقع سوکت زدن کابل شبکه باید فرستنده ها رو به گیرنده ها وصل کنید . شکل زیر کابل شبکه کراس 8 تایی رو نشون میده .

کابل شبکه کراس 8 تایی

کابل شبکه کراس 8 تایی

با اینکه تجهیزات شبکه خیلی هوشمند شدن و کم کم دیگه نیازی به کابل کراس نیست اما هنوزم یه جاهایی مجبورید که از کابل کراس استفاده کنید .

سوکت زدن کابل شبکه

■ قبل از هر کاری اول کاور سوکت رو از کابل شبکه عبور بدید چون بعد از عملیات دیگه نمی تونید این کار رو بکنید .

سوکت زدن کابل شبکه - قرار دادن کاور قبل از سوکت زنی

سوکت زدن کابل شبکه – قرار دادن کاور قبل از سوکت زنی

کاور سوکت RJ45 خیلی مهمه و متاسفانه موقعی متوجه اهمیتش میشید که دیگه دیر شده . جاهایی که قراره کابل شبکه زیاد دربیاد و جا بخوره ، به مرور زمان سوکت و کابل آسیب می بینن و دوباره کاری میشه . پس حتما کاور سوکت رو موقع سوکت زنی یادتون باشه .

تاثیر کاور کابل شبکه

تاثیر کاور کابل شبکه

■ اولین قدم واسه سوکت زدن کابل شبکه اینه که سیم های داخل کابل رو بیرون بیارید . واسه اینکار باید از استریپر استفاده کنید . استریپر یه ابزار کوچولو هست که یه تیغه تیز داره . شما باید کابل رو بین تیغه و نگه دارنده قرار بدید و استریپر رو بچرخونید معمولا دو سه دور چرخوندن کافیه و کابل بریده میشه و می تونید به سادگی روکش کابل رو جدا کنید فقط حواستون باشه استریپر رو زیاد نچرخونید چون ممکنه به سیم های زیر روکش آسیب وارد کنه .

استریپر - کابل لخت کن

استریپر – کابل لخت کن

 

سوکت زدن کابل شبکه - عملکرد استریپر

سوکت زدن کابل شبکه – عملکرد استریپر

حواستون باشه که کابل شبکه رو بیش از حد لخت نکنید چون اگه سیم ها بیشتر از حد نصاب بیرون بیان ، دیگه روکشی ندارن و به مرور قطع میشن . شکل زیر رو ببینید .

سوکت زدن کابل شبکه - کابل شبکه زیاد لخت شده

سوکت زدن کابل شبکه – کابل شبکه زیاد لخت شده

■ موقعی که روکش کابل رو جدا میکنید ، سیم ها دو به دو به هم پیچیده شدن . دلیل اینکه به هم پیچیده میشن اینه که اثر نویز رو از بین ببرن . سیم ها رو از هم جدا کنید و تا جایی که می تونید اونارو صاف کنید . اگه صاف نکنید موقع جا زدن تو سوکت به مشکل می خورید .

سوکت زدن کابل شبکه - صاف کردن سیم ها

سوکت زدن کابل شبکه – صاف کردن سیم ها

■ معمولا سیم ها کوتاه و بلند هستن ، اونا رو کنار هم قرار بدید و با سیم چین یا آچار شبکه ، جوری ببریدشون که اندازه یکسانی داشته باشن .

سوکت زدن کابل شبکه - یکی کردن طول سیم ها

سوکت زدن کابل شبکه – یکی کردن طول سیم ها

■ حالا وقتشه که رنگ بندی سیم ها رو رعایت کنید . براساس چیزی که در قسمت رنگ بندی کابل شبکه توضیح دادم ، سیم ها رو کنار هم قرار بدید و محکم نگه دارید و داخل سوکت RJ45 قرار بدید .

■ برای اینکه مطمئن بشید که سیم ها درست درون سوکت RJ45 قرار گرفتن بهتره که بخشی از سیم ها رو از اونور سوکت دربیارید و بعدا با سیم چین ببریدشون .

سوکت زدن کابل شبکه - جا زدن سیم ها داخل سوکت

سوکت زدن کابل شبکه – جا زدن سیم ها داخل سوکت

■ حالا باید با آچار شبکه سوکت رو پرس یا پانچ کنید . باید به اندازه ای فشار وارد کنید که صدای پانچ شدن رو بشنوید .

سوکت زدن کابل شبکه - پانچ کردن سیم ها

سوکت زدن کابل شبکه – پانچ کردن سیم ها

■ واسه اینکه مطمئن بشید سیم ها شل و ول نیستن و زیر تیغه های سوکت قرار گرفتن ، بعد از پانچ کردن ، کابل رو بکشید یا اگه تونستید تک تک سیم ها رو بکشید ببینید آیا واقعا گیر کردن یا در میان ؟ ضمنا باز هم رنگ سیم ها رو چک کنید که پس و پیش نشده باشه .

کابل شبکه آماده شده

کابل شبکه آماده شده

■ بعد از اتمام کار حتما کابل شبکه رو تست کنید .

تستر کابل شبکه چیه ؟

بعد از اینکه کابل شبکه رو سوکت زدید ، باید کابل رو تست کنید تا از سالم بودن کابل شبکه مطمئن بشید . یه دستگاه مخصوص این کار ساختن که اسمش تستر کابل شبکه هست . تستر کابل شبکه دو تا ورودی داره که باید سوکت RJ45 رو واردش کنید . در واقع دو سر کابل رو در جک های مورد نظر وارد می کنید و تستر رو روشن می کنید . روی تستر کابل شبکه 18 تا لامپ LED برای نشون دادن وضعیت کابل در نظر گرفته شده . در واقع دو ردیف 9 تایی . 9 تاش برای یه سر کابل شبکه و 9 تای دیگه هم برای اون سر کابل . 8 تا از این 9 تا لامپ از 1 تا 8 شماره گذاری شدن و لامپ شماره 9 هم که با حرف G نشون داده شده . این حرف G مخفف Ground هست و مربوط به اتصال شیلد یا محافظ ( نویزگیر ) میشه .

اگه کابل شبکه سالم باشه 8 تا لامپ مربوط به یه سر کابل و 8 تا لامپ مربوط به اون یکی سر کابل ، به ترتیب روشن میشن . یعنی لامپ 1 با لامپ 1 ، بعد از 1 ثانیه لامپ 2 با لامپ 2 ، بعد از یک ثانیه لامپ 3 با لامپ 3 و همینجوری تا آخر .

تستر کابل شبکه

تستر کابل شبکه

■ یه سری تستر ها هستن که سرعت رو چک می کنن ، قطعی توی شبکه رو تست می کنن و … اما خیلی گرونن .

■ اکثر تستر ها با باتری 9 ولت کتابی کار می کنن . حواستون باشه که باتری شارژ داشته باشه وگرنه شاید لامپ های LED روشن نشن .

■ حواستون باشه که حتما هر دو سر کابل شبکه رو به تستر وصل کنید ، منظورم اینه که یه سر کابل به کارت شبکه کامپیوتر یا یه شبکه دیگه وصل نباشه در اینصورت ممکنه به تستر آسیب وارد بشه . در مورد کارت شبکه هم مفصل توضیح دادم توصیه می کنم حتما بخونید .

خب دوستان من سعی کردم تمام نکاتی که موقع سوکت زدن کابل شبکه باید رعایت بشه رو بگم . اگه شما هم تجربه ای در مورد سوکت زنی کابل شبکه دارید حتما در قسمت نظرات بفرمایید تا بقیه کاربران علم فردا هم استفاده بکنن .

 

این مطلب رو برای دوستان تون هم بفرستین

با کلیک روی دکمه +1 به این مطلب امتیاز بدین .
راهنمای خرید اینترنتی - ابراهیم درویش
دسته بندی
موضوعات مرتبط
محمد امین زاده

محمدرضا امين زاده هستم ، مهندس الكترونيك و سردبير مجله علم فردا . علاقه زیادی به سخت افزار و طراحی مدارهای الکترونیکی دارم ، اگه فرصتی بمونه در زمینه ادیت فیلم و تصویر و طراحی رابط کاربری وب و اندروید مطالعه و تمرین می کنم .

حتما مطالب زیر رو هم بخونید

حمایت از علم فردا

نوشتن مطالب آموزشی به زبان ساده و قابل فهم برای همه ، کار بسیار سختیه . از طرفی ، نگهداری یک وب سایت آموزشی خرج داره ! اگر براتون امکان داره لطفا با پرداخت مبلغ کمی در هزینه های سایت سهیم باشید تا ما هم بتونیم با خیال راحت براتون بنویسیم و به سوال ها تون پاسخ بدیم . حمایت مالی از علم فردا

آداب نظر دادن در علم فردا

■ دوستان علم فردا به هیچکسی توهین نمیکنن !
■ اگر سوالی دارید در یک مطلب کاملا مرتبط بپرسید ! برای پیدا کردن مطلب مرتبط حتما از فرم جستجو استفاده کنید .
■ اگر مطلب مرتبطی پیدا نکردین ، می تونید سوال تون رو ایمیل کنید . اگر زمان داشته باشیم حتما پاسخ میدیم .
■ اول سوال ها و دیدگاه های کاربرای دیگه رو بخونید ، اگر پاسخ سوال تون رو پیدا نکردین بپرسید . سوال های تکراری پاسخ داده نمیشن !

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی *

30 دیدگاه

  • مزینانی 07 آذر 1395

    با سلام عالی بود . همیشه سرفراز باشید .

  • با تشکر خدا قوت

  • حسن یعقوبی 10 آبان 1395

    سلام آقای امین زاده
    بسیار ساده و دقیق توضیح داده بودین
    ممنون

  • سلام
    خیلی سلیس و روان نوشته بودید.عالی بود.
    لطفا درباره شبکه مطالب متفاوتی بگذارید. سعی کنید از همه چیز و تجربیاتی که بدست آورید مطلب بنویسید.
    ممنون

  • بسیار عالی با نکته گفتید دستت درد نکنه

  • زکریا ساکی 04 مرداد 1395

    سلام خسته نباشید میخوام در شبکه میکروتیک ثبت نام کنم

  • فرشید 13 تیر 1395

    آقا فوق العاده بود آموزشت

  • محمد نظری 08 تیر 1395

    سلام ی سوال خیلی مهم داشتم:
    تو خونه ی ما به خاطر مشکلات سیم کشی داخلی خط تلفن داریم ولی دیگه ADSL نداریم !!! برای خودمم عجیبه اینو هم یکی ک از مخابرات اومد بهم گفت
    حالا گفته باید برم سیم روکار بخرم ( فویل دار تلفن ) از حیاط سیم بکشم تا خود مودم ک تو خونه است ( 40 متری میشه ) حالا من موندم دقیقا چه سیمی بخرم چون با یکم تحقیق کلا گیج شدم !
    واقعا نیاز دارم ممنون

  • دانیال 03 تیر 1395

    اولا خدمتت سلام عرض میکنم واقعا دستت درد نکنه میخوام اینو بهت بگم تو یه اعجوبه هستی همیشه دنباله یه همچین مقاله ای در مورده پسیو شبکه بودم که بالاخره یک نفر پیدا شدش به این نیاز یک پاسخه کامل و از همه مهمتر کارآمد بدهد در قالب کلمات نمیتونم ازت تشکر کنم فقط اینو بدان که همین طور که داری چنین اطلاعات ارزنده ای رو بدون چشم داشت در اختیار دیگران میگذاری شیر مادرت حلالت باشد و من یکی دز اون حمایت کنندگان مالی البته در حده توانم خواهم بود فقط ازت یک خواهشی دارم چون این درخواست را از چندین استاد شبکه ی کامپیوتری خواستم ولی توجهی نکردند اما از شما درخواست میکنم اگر اطلاعاتی در مورد پسیو شبکه و به طور ریز تر در مورد آرایش رک داری ممنون میشوم که در اختیار نه من بلکه علاقه مندان شبکه قرار بدهی بهترین آرزوها را برایت خواستارم ممنون از شما

  • سلام برای کابل کراس هشت تایی سمت چپی رو چجوری باید رنگ بندی کرد چون سوکت رو رو به این طرف بگیریم هشت بالا میفته من طبق شکل زدم سوکت سمت چپی برعکس نوع b شد

  • سلام
    واقعا خسته نباشید مطالب خوب بود و مفید…
    اما یه سوال دارم من میخوام یه دوربین ip رو با poe یا deta power راه اندازی کنم چهار دوربین دارم سه تا رو با همین روش راه اندازی کردم اما دوربین چهارم به مشکل برخورد تمام سوکت ها رو استاندارد B زدم اما دوربین چهارم رو که به سویچ وصل میکنم لامپ سویچ چند ثانیه چشمک میزنه و خاموش میشه این قطع و وصلی همین جور ادامه داره و البته بقیه دوربین ها کار میکنن .
    خواهشا اگه کسی اطلاعی در این رابطه داره راهنمایی بفرماید با سپاس فراوان …..

  • با سلام و تشکر

    1- لطفاً بفرمایید همین استریپری که تصویر آن در این مطلب به چشم می‌خورد از کجا قابل تهیه است و قیمت آن حدوداً چقدر است.

    2- برخی مخاطبان علم فردا برای ارسال نظرات خود از شکلک‌ها ( emoji ها ) استفاده می‌کنند . این کار چطور ممکن است ؟!

    سپاس از شما !

    • سلام
      1 – قیمتی نداره بین 10 تا 20 هزار تومن ( بستگی به کیفیت داره )
      2 – باید کد اون شکلک رو داشته باشید . تمام کدهاش توی اینترنت هست کافیه سرچ کنید . مثلا کرکترهای : – ) تشکیل شکلک خنده رو میدن .

  • آقا دستتون در نکنه. واقعا کاربردی و راهگشا. دستتون درد نکنه.

  • با سلام خدمت شما
    اینکه بعد از سوکت زدن زائده سوکت های شبکه خوب در محل مورد نظر سفت نمیشه علت چی هست ؟
    منظور از زائده همون قسمتی هست که باعث فیکس شدن کابل در محل مورد نظر میشه .
    با احترام

  • سلام
    عالی بود
    ممنون

  • واقعا عالی بود دمتون گرم.

  • یکی از بهترین مطالب این سایت بود

  • سعید عزیزی 24 اسفند 1394

    سلام بر شما.
    در این مورد یعنی سوکت زدن کابل شبکه قبلا زیاد سرچ کرده بودم ولی به یقین میگویم کاملترین و تنها مرجع 100% عملی در این مورد مقاله شماست . سایت علم فردا انشالله با این غنای علمی به زودی در قله های سایت های فارسی و جهانی خواهد بود. خیلی عالیه سایتتون . خدا قوت

  • سلام
    ممنون از این همه مطلب عالی. اگر ممکنه طرز ایجاد شبکه لن وایرلس رو هم توضیح بدید. ممنون.

  • سلام خیلی به دردم خورد ممنون

  • بسیار عالی.ممنون.
    ولی کاش یه فیلم هم میذاشتید.
    خیلی عالی میشد

  • بسیار عالی بود
    سپاس

  • با سلام و خسته نباشید!
    پیشاپیش سال نو مبارک!
    فقط ی نکته!!
    امروزه دیگه برای وصل کردن 2تا کامپیوتر به هم نیاز به کابل کراس نیست!!
    میشه با کابل دو سر ی جور هم اتصال بر قرار کرد

  • محمد از جهرم 22 اسفند 1394

    سلام مهندس
    مثل همیشه عالی و بی نقص
    عیدتون هم پیشاپیش مبارک
    انشاءالله سال 95 با ابتکاری جدید و نو و با قدرت بیشتر یه کارتون ادامه بدبد.
    بدونید و مطمئن باشید که روز به روز به مخاطبین و بینندهاتون اضافه میشه.
    خدا قوّت

خبرنامه علم فردا
علم فردا در شبکه های اجتماعی علم فردا در جی پلاس کانال تلگرام علم فردا علم فردا در اینستاگرام
هر گونه کپی برداری از مطالب علم فردا ممنوعه ! در ضمن ، وب سایت علم فردا بر روی سرور های قدرتمند پارس پک میزبانی میشه .